Thí nghiệm áp điệu mã chuyện "kền kền ăn tử thi thối vẫn thấy ngon"

Đi tìm lời dẫn giải cho việc loài kền kền không ngửi được đồ ăn của chính mình.

Mặc dù kên kên không thuộc nhóm những loài chim “đáng yêu” trong mắt nhiều người, song chúng có một vai trò không trạng thái thay thế trong hệ hoá thái.

Có thể ví kên kên như những vệ sinh viên chăm chỉ của môi trường học tự nhiên, dọn sạch những xác tắt hơi động đánh vật trên đồng cỏ Thế giới động vật . Từ thế kỉ XIX, người nông dân ở các nước phương Tây như Anh và Mỹ ngày càng quan tâm hơn tới sự hữu ích của kền kền.

Vào thời kì đó, mọi người đều cho rằng kền kền tìm kiếm thức ăn bằng khứu giác. Họ cho rằng, những xác động đấu vật tắt nghỉ bốc mùi sẽ dụ kền kền háu đói tới đánh chén.

Tuy nhiên, John James Audubon (1785-1851) - nhà tự nhiên học lừng danh người Mỹ gốc Pháp lại không nghĩ như vậy.

Hình ảnh John James Audubon - nhà tự nhiên học và song song là họa sĩ. Ông đã vẽ hợp tuyển các loài chim ở Bắc Mỹ.

Audubon trong một lần đi vào rừng đã nhìn thấy một con kền kền. Chỉ đến khi ông tiến lại rất gần, con chim mới giật mình bay đi trong khi đáng nhẽ nó phải ngửi được mùi người từ rất xa. Từ đó, nhà khoa học bắt đầu nghi ngờ về khả năng khứu giác của loài vật này.

Ông quyết định làm thử một thí nghiệm. Audubon dùng da hươu bọc quanh đống cỏ khô, sau đó trang trí thêm đầu, mắt và các bộ phận để làm giả xác một con hươu trên đồng cỏ.

Thật ngạc nhiên, một con kên kên xuất hiện và mổ vào“xác hươu”. Nếu kền kền có trạng thái ngửi được mùi, nó sẽ không trạng thái nào bị đánh lừa dễ dàng như thế.

Audubon thử làm một thí nghiệm khác. Ông lấy xác một con lợn tắt hơi đang phân hủy đặt ra giữa đồng cỏ nhưng phủ lên trên những cành cây.

Mặc dù khu vực đó có nhiều kền kền đang phăng lượn, không có con nào phát hiện ra bữa ăn thịnh soạn này. Audubon bèn thử hỏi đoán rằng, khả năng khứu giác của kền kền đã bị con người phóng tuyệt so với thực tế. Theo ông,kền kền sử dụng cặp mắt minh mẫn của chúng nhiều hơn là dùng mũi để kiếm thức ăn.

Một bầy kền kền đen tại Texas, Mỹ

Vào năm 1826, Audubon thuyết giáo trình về phát hiện của mình tại London. Tuy nhiên, ông bị phản nghịch đối dữ dội.

Nhà tự nhiên học người Anh - Charles Waterton còn nhận xét ý kiến của Audubon là tất vẩn và đáng bị lên án. Dù vậy, Audubon vẫn không bị lay chuyển.

Các chuyên gia trong lĩnh vực điểu cầm học quyết định họp tại Charleston, bang South Carolina (Mỹ) - nơi có nhiều kên kên sinh sống.

Họ làm thử một thí nghiệm như sau. Một bác họa sĩ được thuê vẽ một bức tranh vẽ xác chết của một con cừu bị xót thương - bữa ăn hoàn hảo cho những con kền kền. Bức tranh được đem ra ngoài đồng cỏ.

Cùng lúc đó, người ta chuẩn bị một đống thịt đang bốc mùi và che giấu dưới một tấm gỗ nhỏ, sao cho kền kền có trạng thái vào lấy được thức ăn.

Không khí có trạng thái đi vào trong tấm gỗ và phát tán mùi thịt ôi ra khắp xung quanh. Họ đặt đống thịt bị giấu giếm này ra cách bức tranh vẽ bữa ăn giả kia đồng cân trên dưới 5 mét.

Thí nghiệm bắt đầu và trước sự ngạc nhiên của mọi người, những con kên kên bay xuống đều rỉa vào bức tranh có con cừu chết.

Nhà tự nhiên học Jon Bachman - người thiết kế thí nghiệm này,nhận thấy dù đống thịt bốc mùi nằm ngay gần kề, song chẳng có con kền kền nào thèm lại gần.

Những con kên kên đen đang chờ ăn cá tại một bến cảng ở Ecuador, Nam Mỹ

Vậy là Audubon đã thắng trong cuộc tranh luận với các nhà khoa học. Bằng những thí nghiệm thực tế, niềm tin phổ biến rằng kên kên dùng mũi tìm thức ăn đã bị bác bỏ.

Thay vào đó,thị giác mới là công cụ cốt giúp loài vật này phát hiện con mồi. Có trạng thái thấy nếu không có khoa học thực nghiệm, hiểu biết của chúng ta về tự nhiên và vạn đánh vật nói chung sẽ đầy sai sót.

Kền kền cathartes aura có thể dùng khứu giác để kiếm mồi, không như gia tộc hàng kên kên đen của chúng

Tuy nhiên cũng cần chú ý là thí nghiệm trên chỉ đúng với loài kền kền đen. Các nhà khoa học sau này phát hiện ra một mệnh loài kền kền khác như loài kền kền cathartes aura có trạng thái dùng khứu giác để tìm kiếm đồ ăn.

Có một điều thú vị là vào thập niên 1930, các kĩ sư dầu mỏ ở Texas (Mỹ) đã lợi dụng khứu giác tinh nhạy của loài này để phát hiện các kẽ nứt trên ống dẫn dầu.

Họ phóng đại một hóa chất thơm vào ống dẫn dầu và nếu có khe hở, những con kền kền cathartes aura sẽ bay quanh đó, báo cho các kĩ sư biết nơi gặp sự cố.

* Bài viết dựa trên quan điểm của Robert Krulwich, đăng trên chuyên trang khoa học NPR.

Nguồn (Tổng hợp internet)









Xem Thêm :