Sự cố "thiên niên kỷ" Y2K chuẩn bị lặp lại

Vào năm 2038, nhiều máy tính và điện thoại di động có trạng thái sẽ gặp lỗi tương tự như sự gắng nổi tiếng Y2K khi máy tính nhận biết sai thời gian và quay trở về mốc năm 1900. Tuy nhiên các chuyên gia máy tính cũng nhận định rằng sự nỗ lực này sẽ không trầm trọng như Y2K bởi vì giới công nghệ còn 24 năm nữa để áp giải quyết sự cố gắng này.

Sự cố gắng Y2K (hay còn gọi là sự nỗ lực năm 2000) xảy ra vào những năm cuối của thập kỷ 90 khi các chuyên gia máy tính tình cờ phát hiện ra rằng đến năm 2000 bộ đếm thời kì trên máy tính sẽ ghi nhận đó là năm 1900. Đó là vì trước đó người ta tiền lập trình hai chữ mệnh tuyệt diện cho ngày/tháng/năm. Vì vậy ngày mùng 1 tháng Giêng năm 2000 (1/1/00) cũng sẽ được bộc lộ giống với mùng 1 tháng Giêng năm 1900.

Trước thời khắc năm 2000 đã có nhiều dự đoán về những"thảm họa" bởi vì sự cố gắng Y2K gây ra, chả hạn như tàu hỏa đi chệch đường ray, máy bay bị rơi vì hệ thống máy tính bị nhiễu loạn. Thậm chí có người còn dự đoán rằng số liệu chừng nhiễu loạn sẽ gây nên tình trạng khan hiếm thực phẩm và các tên lửa hạt nhân sẽ tự khởi động. Nhưng may mắn thay, các chuyên gia trên toàn thế giới đã kịp tu sửa các hệ thống máy tính nên đã không có thảm thương họa đáng kể nào xảy ra khi thế giới bước vào năm 2000.

Nhưng 24 năm nữa con người lại phải tự khắc phục một rắc rối tương tự, tạm thời gọi làsự cố kỉnh 2038. Sự nỗ lực này ảnh hưởng đến các phần mềm sử dụng hệ số phận nguyên 32 bit để lưu trữ thông tin. Vào năm 1970, một nhóm kỹ sư phát triển hệ điều hành máy tính UNIX đầu tiên đã quyết định biểu lộ thời kì ở dạng số nguyên 32 bit, và bắt đầu tính thời gian từ mùng 1 tháng Giêng năm 1970. Việc mã hóa thời kì trênhệ thống UNIX sau đó đã được triển khai rộng rãi tới vớ cả các hệ thống phần mềm và phần cứng cần đo đếm thời gian.

Tuy nhiên, hệ số phận nguyên 32 bit đồng cân thể hiện tối đa đến con mệnh 2.147.483.647. Đến ngày 19/1/2038 thì 2.147.483.647 giây sẽ trôi qua tính từ 1/1/1970. Lúc đó, bít tất cả các hệ thống máy tính 32 bit sẽ phát động trở lại mốc năm 1970.

Để hiểu về con số mệnh 2.147.483.647, chúng ta hãy hình dung: số lớn nhất có trạng thái biểu hiện bằng 1 chữ số phận là 9. Số lớn nhất có trạng thái bộc lộ văn bằng 2 chữ số là 99. Chúng ta đang biểu lộ các con số phận trên hệ thập phân (10), vì thế 2 chữ số có thể biểu lộ tất cả các con số từ 1 cho tới (10x10) -1, tức là 99. Và 3 chữ số phận có thể biểu hiện từ 1 đến (10x10x10) -1 văn bằng 999.

Hệ nhị phân mà máy tính sử dụng cũng có cách biểu hiện giống như vậy, nhưng thay vì dựa trên 10 con mệnh thì nó dựa trên 2 con số phận (gốc 2), tức là 0 và 1. Vì thế, với một hệ nhị phân 32 bit gốc 2, số mệnh lớn nhất nó có trạng thái bộc lộ được là (2x2x2...x tới 31 lần số mệnh 2) -1 bằng 2.147.483.647.

Theo giáo sư Jonathan Smith thuộc khoa Điện toán và Thông tin Khoa học – Đại học Pennsylvania, thì đây là một rắc rối thật sự:"Phần lớn các hệ thống dựa trên nền móng UNIX sử dụng đồng hồ 32 bit bắt đầu tính thời gian từ 1/1/1970. Vì vậy, 68 năm sau tức là năm 2038 thì bộ nhớ thời kì sẽ tràn. Lúc đó đồng hồ có trạng thái dừng hoạt động, các vận dụng thời kì biểu, lịch hẹn có trạng thái không hoạt động. Các giao dịch thanh toán có thể hoạt động không chính xác".

Tuy nhiên, việc tự khắc phủ phục sự cố kỉnh này về mặt kỹ thuật không phải quá khó khăn. Chúng ta chỉ cần chuyển các hệ thống phần mềm và phần cứng lên nền móng cao hơn, chẳng hạn như 64 bit thì sẽ kéo dài được thời kì kết thúc. Trong vài năm qua, nhiều máy tính cá nhân đã chuyển sang nền tảng 64 bit. Nhiều công ty phần mềm cũng đã chuyển đổi vì đặc thù công việc. Chẳng hạn như các ngân hàng cần làm việc với các hợp đồng cho vay thế chấp có thời thời hạn hơn 30 năm.

Trên thực tế, hệ thống 64 bit không chỉ giúp chúng ta khắc phủ phục sự nỗ lực 2038 mà thời gian tối đa nó có thể lưu trữ lên đến 292 tỷ năm - một con số mệnh quá ấn tượng để chúng ta yên tâm. Hơn nữa, các chuyên gia máy tính còn có 24 năm để tự khắc phủ phục sự gắng tiềm tàng này.